One thought on “زير پوست شهر”

1. بحران در بحران
   فيلم «زير پوست شهر» خانم رخشان بنی ‏اعتماد را سال‏ها پيش به همت و مهربانی عزيزی ديده بودم، اين بار به همت «کانون زنان ياران» در کتابخانه‏ ی مموريال وست ونکوور باری ديگر به نمايش گذاشته می ‏شد.
   گاه دوباره ديدن يک فيلم و حال و هوا و شرايطی که در آن به تماشای فيلم می ‏نشينی، جهان ديگری بر تو می ‏گشايد، در ذهنت به جاهايی می ‏بردت که تا پيش از آن تجربه نکرده بودی.
   با شروع فيلم اولين نکته ‏ای که جلب توجه می‏کند، فضای انتخاباتی است، به سرعت متوجه می‏شوی که اين هر «انتخاباتی» نيست، بلکه دو «انتخاب» عمده‏ ای است که بر فضای جامعه‏ ی ايران تاثيری بسيار بزرگ گذاشت. انتخابات دوم خرداد 1376 و به دنبال آن انتخابات مجلس ششم.
   جامعه‏ ای که بحران سراپای آن را فراگرفته، هر مجرايی را به روی خود بسته ديده، اندک فضای تنفسی از آن دريغ شده و می ‏شود، برای لحظه‏ ای «اميدوار» می ‏شود، گويی راه خروج از «بحران» را يافته، با تمام وجود به جوش و خروش می ‏آيد…
   خانه کلنگی است، ديوارها ترک برداشته و زهوار دررفته. خانه همه چيز در خود دارد، پدری عليل و از کار افتاده که در دوره ‏ی خودش او هم «اميدوارانه» خطر کرده، «زنده ‏باد» و «مرده ‏باد»هايش را گفته و حاصلش امروز پايی است چُلاق و حيرانی و سردرگمی در خانه ‏ای که حتی خود نمی ‏داند چرا آنجاست؛ عباس آقا پسر بزرگ خانواده، که رويای تغيير در سر دارد، می‏ خواهد برود ژاپن و يک‏ساله همه ‏ی فلاکت‏ های خانواده را يک‏ جا حل کند، دو نوجوان خانه که روياهای‏شان، از آزادی را در لذت رفتن دزدکی به کنسرت و يا هنرسرايی، چسباندن چند اطلاعيه بر ديوارهای شهر و حس آزادی، دوره کردن روزنامه‏ های دوران «اصلاحات» و … تجربه می ‏کنند. و مادر، مادری که فقط مادر نيست، اصلِ خانه است، اوست که خانه را بر سر پا نگهداشته؛ اگر خانه ايران است، او خودِ خانه است. همه‏ ی مصائب و فلاکت‏ها بر سر او ويران می‏ شود و اوست که همچنان ايستاده و همگان را زير بال و پر خود دارد.
   همه در روياها و توهمات خود در کار يافتنِ راهی برای خروج از بحران ‏اند، همه منتظرند تا «روزهای خوب» فرا برسد، اما اگر ابتدا با افتادن به جان هم، خشم و غيض خود را بيرون می ‏ريزند، در نهايت عباس است که می‏گويد «دلم می‏خواست تو و اون (محبوبه) درس بخونيد، آخرِ خط‏تون نشه من. آخرِ خطِ اين زندگی همينه !».
   می‏ب ايست باری ديگر يادآوری کرد، تاريخ ساخت اين فيلم 1379، تنها سه سال پس از موج عظيم «اصلاحات» و توهم و روياهای حاصل از آن است، زير پوستِ شهر نزديک به سه دهه قبل يادآوری کرد که «آخرِ خطِ اين زندگی همينه!».
   لحظه‏ ی آغازين فيلم صحنه ‏ای است که «مادر» که غرق در توهم، مطالبه‏ اش از «نماينده»اش اين است که «باخدا» باشد. در توهمات او همين کافی و وافی است که «عدالت» جاری شود؛ و در پايان می ‏بينيم که حاصل توهم را بر زبان می ‏آورد، خانه ‏ام رفت، فرزندم آواره شد و …
   بحرانی که همه ‏ی تار و پود «شهر» را در بر گرفته و عامل بحران پنهان از نظرها، تنها زمانی حضورش را حس می‏کنی که فرزندت را به زندان افکنده و برای رهایی او و تنها اندک نفسی، باز هم سند «خانه» را می‏خواهد، سندی که اتفاقاً معمار حريص و منفور نيز به دنبال آن است…
   و ناگاه به 2026 پرتاب می‏شوم و می‏بينم معمار حريص همچنان در پی بُزخری خانه است و با بمب و ويرانی وعده ‏ی آزادی و رهايی می‏ دهد و عامل بحران همچنان سند خانه را گروگان گرفته و ساکنين خانه سردرگم و گرفتار بحران، در جستجوی رهايی.
   سال‏های طولانی از سر گذشت تا ساکنين شهر بر توهم خود فائق آمده و «ديگه تمومه ماجرا» سر دادند، رخشان بنی‏ اعتماد در زير پوست شهر، به صراحت بر اين رويا خط بطلان کشيد.
   در پايان باری ديگر می‏بايست از کانون زنان ياران و به ويژه خانم رهنوردی برای اين رويداد به جا و اين انتخاب ارزنده سپاسگزاری کنم.

   Reply